home

geschiedenis

BEKNOPT HISTORISCH OVERZICHT

prehistorie
romeinse tijd
vroege middeleeuwen
late middeleeuwen
nieuwe tijd
1789 tot nu

Prehistorie

Archeologische vondsten wijzen erop dat het grondgebied van onze gemeente reeds in de oudste tijden bewoond werd. De oudste sporen van menselijke activiteit en bewoning dateren uit het Paleolithicum en uit het Neolithicum (ca. 5.500-2100 v.Chr.), een tijdvak waarin de prehistorische mens geleidelijk aan afstapte van zijn nomadisch jagersbestaan om zich meer en meer aan de landbouw te wijden.

Romeinse tijd (1ste eeuw v. Chr.-5de eeuw n. Chr.)

In de 1ste eeuw voor Christus kwamen onze streken onder Romeinse heerschappij. Enkele van de Romeinse tumuli of grafheuvels hebben tot in de 19de eeuw het dorpslandschap mee geaccentueerd. Zij hebben de fantasie van onze verre voorouders soms danig geprikkeld. In een van die heuvels woonden de Alvermannekens, zo geloofde men. Kleine wezentjes begiftigd met een heuse toverkracht. En met een uiterst kiese culinaire smaak. Of ze hun toverkunstjes ten goede of ten kwade aanwendden, hing in hoge mate af van de aard en kwaliteit van het voedsel dat de dorpsbewoners hun voorschotelden.

Vroege Middeleeuwen (5de eeuw-ca. 1000)

Een duistere tijd. Allerlei Germaanse stammen bedreigden het Romeinse rijk en brachten het uiteindelijk ten val. In onze streken vestigden zich de Franken. Er is vooralsnog slechts weinig geweten over hun aanwezigheid in onze gemeente. Vermeldenswaard is zeker wel de kerstening van het Hageland in de 7de en 8ste eeuw.

Late Middeleeuwen (ca. 1000-ca. 1500)

Voor de eerste maal duiken in enkele teksten de gemeentenamen op zoals we die ook nu nog kennen. De betekenis van deze namen is niet altijd even duidelijk. Binkom zou “huis van Benno” of “huis van de lieden van Bajo” betekenen, Lubbeek “beek met steile oevers”. Pellenberg is misschien wel een afkorting van “Kappellenberg”. Anderen verdedigen een verwijzing naar het ietwat lugubere “Galgenberg”. Over Linden bestaat meer eensgezindheid. Het zou een grensnaam zijn. Op de grens van twee dorpen plantte men destijds vaak een eik, beuk of linde. Ook de verre oorsprong van de gemeentewapens stamt uit deze periode. Alleen dat van Pellenberg dateert van later, met name uit de 17de eeuw.
Het laatmiddeleeuwse Lubbeek behoorde tot het hertogdom Brabant. Voor haar bestuurlijke organisatie was het hertogdom ingedeeld in een zestal gebieden, waaronder de meierij Leuven. Lubbeek vormde een eigen ondermeierij binnen Leuven. De Lubbeekse meier was verantwoordelijk voor het financieel beheer, de handhaving van de openbare orde en de rechtspraak in een tiental dorpen waaronder Linden en Pellenberg. Binkom viel onder het gezag van de ondermeierij van Kumtich die op haar beurt ressorteerde onder de meierij van Tienen.
Ook al was de Brabantse hertog een machtig man, de absolute heerschappij bezat hij niet. Zijn hertogdom was verbrokkeld in vele kleinere heerlijkheden. Deze versnippering van het grondgebied en dus ook van het gezag was een heel typisch verschijnsel voor de Late Middeleeuwen. Zo vormde Linden een aparte heerlijkheid binnen het hertogdom. De heren van Linden konden binnen hun grondgebied over heel wat zaken vrijelijk en los van het hertogelijk gezag beslissen. Te Lubbeek, Binkom en Pellenberg heeft nooit een dergelijke grote zelfstandige heerlijkheid bestaan. Pellenberg is heel lang hertogelijk domein gebleven. Kenmerkend voor Lubbeek was de grote versnippering van het grondgebied. Vele goederen waren in het bezit van adellijke families. De Brabantse hertog had vele van zijn Lubbeekse eigendommen aan hen in leen gegeven. Andere goederen waren dan weer in het bezit van religieuze instellingen als de Abdij van ‘t Park en de Heilige Geesttafel van Leuven.
De Late Middeleeuwen was ook de tijd waarin de parochies verder uitgebouwd werden. Rekeningen, oorkonden en andere bronnen vertellen ons over de bouwhistorie der kerken van Sint-Martinus (Lubbeek), Sint-Kwinten (Linden), Sint-Pieter (Pellenberg) en Sint-Jan-de–Doper (Binkom), over het financieel beheer van de parochie en de zielzorg voor de parochianen. De kerken staan er natuurlijk niet meer in hun oorspronkelijke staat. De tand des tijd heeft immers haar werk gedaan, af en toe flink geholpen door de menselijke oorlogszucht. Toch vallen er hier en daar nog heel wat oude en interessante architectonische restanten te bewonderen.

Nieuwe Tijd (ca. 1500-1789)

Anders dan de Middeleeuwen kenmerkte deze periode zich door het streven van de vorsten naar een absoluut gezag en door de uitbouw van grote eenheidsstaten. In de 16de eeuw heersten Karel V en Filips II over een reusachtig rijk dat onder meer Spanje en de Nederlanden omvatte. In de 17de eeuw kreeg de heerlijkheid Pellenberg het statuut van baronie. Linden belandde in de handen van een hele resem adellijke families. De Nieuwe Tijd was ook een tijd van vele uitputtende oorlogen en onlusten. Lubbeek en de deelgemeenten hebben op geregelde tijdstippen erg geleden onder de plunderingen en andere wandaden van doortrekkende legers. Linden werd in de 16de eeuw zelfs eens totaal verwoest door opstandige Spaanse garnizoensoldaten.
De Nieuwe Tijd bracht natuurlijk niet alleen maar kommer en kwel. Belangrijk voor de verdere geschiedenis van Lubbeek was zeker de aanleg van een verharde weg tussen Leuven en Diest. Beide steden hoopten aldus mee te profiteren van het steeds maar toenemende handelsverkeer. De aanleg van de steenweg Leuven-Diest werd in 1781 voltooid. Langs de steenweg doken herbergen op en allerlei uitingen van economische activiteit. Woonkernen kwamen er pas later –op het einde van de 19de eeuw- wanneer de stoomtram de duur van het traject aanzienlijk verkortte. De tramverbinding –met op het einde een heuse elektrische tram op de sporen- bleef actief tot de jaren 1960. Langs de steenweg ontstond ook een nieuwe parochie, Sint-Bernard. De nieuwe parochiekerk werd plechtig ingewijd in 1909.

1789 tot nu

In 1789 brak de Franse Revolutie uit. Het revolutionair gedachtegoed werd ook uitgedragen over de rest van Europa. In 1794 kwam het huidige België in Franse handen. Het grondgebied werd ingedeeld in departementen, kantons en gemeenten. De Franse overheersing was evenwel niet van lange duur. Het Congres van Wenen (1814-1815) hertekende de kaart van Europa. Nederland en België vormden samen het Koninkrijk der Nederlanden. Het verdere verhaal –de vele spanningen in het rijk die uiteindelijk resulteerden in een opstand en de oprichting van de afzonderlijke staat België- is velen bekend. Wat slechts weinigen weten, is dat een deel van die geschiedenis ook geschreven werd in onze gemeente. Tijdens de Tiendaagse Veldtocht (2-12 augustus 1831) kwamen Belgische en Nederlandse troepen ook in onze gemeente met elkaar slaags. Het wapenstilstandsverdrag tussen België en Nederland van 12 augustus 1831 vermeldt bovendien Pellenberg als plaats van ondertekening.

Binkom, Linden, Lubbeek en Pellenberg hebben een lange tijd elk als een afzonderlijke gemeente bestaan. De grote fusieoperatie van 1 januari 1977 bracht de vier gemeenten uiteindelijk bij elkaar.

Relevante items

situering

Info

Openingsuren

Maandag t.e.m. vrijdag
van 08u30 tot 11u55
dinsdag en woensdag:
van 12u30 tot 16u
donderdagavond
van 17u30 tot 19u45

Contact

Gemeente Lubbeek
Gellenberg 16
3210 Lubbeek
Tel. 016 47 97 00
info@lubbeek.be